Những cam kết

Đây là một trong 6 biện pháp quan trọng trong điều hành chính sách tiền tệ sẽ được NHNN triển khai trong các tháng cuối năm. Theo đó, cơ quan này sẽ tiếp tục điều tiết mặt bằng lãi suất thị trường theo hướng giảm dần thông qua các biện pháp tăng lượng tiền cung ứng, ổn định các mức lãi suất cơ bản và lãi suất tái cấp vốn, lãi suất tái chiết khấu, lãi suất nghiệp vụ thị trường mở và lãi suất hoán đổi ngoại tệ, đồng thời tăng thêm khối lượng vốn giao dịch qua nghiệp vụ thị trường mở với kỳ hạn và lãi suất hợp lý.

Một biện pháp quan trọng khác là NHNN sẽ tiếp tục cho vay tái cấp vốn để hỗ trợ các NHTM mở rộng tín dụng đối với nông nghiệp và nông thôn, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ngoài ra phối hợp với Hiệp hội Ngân hàng VN thúc đẩy các NHTM thực hiện đồng thuận về lãi suất huy động và cho vay theo hướng giảm, phù hợp với chỉ đạo của Chính phủ.

Các giải pháp trên đây thực tế được NHNN triển khai từ nhiều tháng nay và nhờ đó sớm đưa một số mốc lãi suất cho vay VND trở lại với thời điểm những năm 2006-2007. Ghi nhận trong các tháng đầu năm nay cho thấy, NHNN liên tục tăng lượng tiền cung ứng thông qua việc điều hành linh hoạt nghiệp vụ thị trường mở, chủ yếu là chào mua giấy tờ có giá với kỳ hạn 7 ngày và 28 ngày, giảm lãi suất kỳ hạn 7 ngày từ 7,8%/năm xuống 7,5-7%/năm, tăng khối lượng cho vay tái cấp vốn và thực hiện hoán đổi ngoại tệ với các TCTD có dư vốn huy động bằng ngoại tệ.

Chưa hết, cơ quan này còn tiến hành giảm lãi suất hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 1 tháng từ 8%/năm xuống 7,5%/năm và 3 tháng từ 8,5%/năm xuống 8%/năm. Đồng thời hỗ trợ thanh khoản trực tiếp cho các NHTM có quy mô nhỏ nhằm ổn định thị trường tiền tệ - tín dụng.

Tín hiệu và kỳ vọng

Cùng với sự đồng thuận của các NHTM trong quyết tâm hạ dần mặt bằng lãi suất thị trường, diễn biến hiện nay trên thị trường cho thấy khả năng mặt bằng lãi suất VND còn có thêm cơ hội xuống mốc thấp hơn. Diễn biến CPI liên tục tăng trong các tháng 12.2009  (1,38%) và tháng 1-2.2010 (1,36-1,96%) tạo nên những tác động tâm lý khiến mặt bằng lãi suất huy động VND trong quý I/2010 có xu hướng tăng và đưa lãi suất cho vay VND thực tế lên đến đỉnh điểm.

Chỉ từ đầu tháng 4.2010 đến nay, các phân tích cho thấy lãi suất huy động và cho vay VND mới bắt đầu xuất hiện tín hiệu giảm. Dù mức giảm lúc ấy là rất hạn chế bởi tốc độ tăng trưởng nguồn vốn huy động thực tế chưa đáp ứng được nhu cầu tăng trưởng dư nợ tín dụng. Cho đến thời điểm hiện nay, lãi suất cho vay VND bình quân thực tế của 4 NHTM nhà nước và 7 NHTM cổ phần có quy mô lớn mới về khoảng 13,3%/năm.

Các lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, nông thôn và xuất khẩu thuộc diện khách hàng ưu tiên hiện phải trả lãi 12,5-13%/năm cho các khoản vay ngắn hạn và khoảng 14%/năm đối với các khoản vay trung - dài hạn. Dù chưa thể về mức 10%/năm đối với lãi suất huy động và 12%/năm đối với lãi suất cho vay như chỉ đạo của Chính phủ, song theo như nhận định của NHNN, các mức lãi suất trên đây hiện trở lại tương ứng với lãi suất cùng kỳ 2006-2007.

Với mức tăng trưởng tín dụng bằng VND chỉ đạt 4,5% trong 6 tháng đầu năm, trong lúc tăng trưởng tín dụng ngoại tệ tăng đến 27% và gần như chạm ngưỡng giới hạn cho phép, mục tiêu nâng mức tăng tăng trưởng tín dụng chung từ 10,52% trong 6 tháng đầu năm lên mức 25% vào cuối năm như định hướng của NHNN có thể thấy gần như hoàn toàn phụ thuộc vào tăng trưởng tín dụng của VND.

Khác với diễn biến đầu năm khi lãi vay VND cao, trong lúc lãi vay USD thấp khiến DN đổ xô đi vay USD, diễn biến hiện tại hoàn toàn trái ngược với xu hướng lãi vay VND ngày càng hạ nhiệt, là điều kiện thuận lợi lấy lại mức tăng trưởng tín dụng VND vốn bị lép vế trong 6 tháng đầu năm.

Song diễn biến thực tế thế nào và liệu lãi vay VND có xuống được mức 12%/năm hay không tùy thuộc vào liều lượng cung tiền của NHNN trong các tháng tới; dù rằng liên tiếp trong các tuần qua, NHNN liên tục mua vào các loại giấy tờ có giá của các NHTM với lãi suất chỉ 7-7,5% với lượng mua có thời điểm lên đến gần 10.000 tỉ đồng/phiên.